Koniec bezkarności czy początek cenzury? Urzędnicy będą mogli blokować treści w sieci

Groźby, podszywanie się pod inne osoby, nawoływanie do przemocy czy publikowanie intymnych zdjęć bez zgody. Internet daje ogromną swobodę wypowiedzi, ale bywa również miejscem poważnych nadużyć. Państwo chce skuteczniej reagować na treści łamiące prawo. Sejm przyjął nowe przepisy, które mają umożliwić ich szybsze blokowanie. Pojawia się jednak pytanie, kto będzie decydował o tym, co może pozostać w sieci, a co powinno z niej zniknąć.

Zmiany dotyczą przepisów związanych z unijnym Aktem o usługach cyfrowych, znanym jako DSA. Ich celem jest zwiększenie bezpieczeństwa użytkowników internetu i zobowiązanie platform do skuteczniejszego reagowania na nielegalne treści. Nowe rozwiązania mogą mieć znaczenie zarówno dla największych serwisów społecznościowych, jak i osób korzystających z lokalnych grup dyskusyjnych czy komentujących publikacje internetowe.

8 października Sejm uchwalił ustawę, która wprowadza krajową procedurę wydawania nakazów ograniczenia dostępu do nielegalnych treści. Nie oznacza to jednak, że każdy obraźliwy wpis będzie można usunąć na żądanie urzędnika.

Jakie treści mogą zostać zablokowane?

Nowe przepisy odnoszą się do konkretnych czynów zabronionych, wskazanych w Kodeksie karnym. Chodzi między innymi o groźby karalne, nakłanianie do samobójstwa, podszywanie się pod inną osobę w sposób wyrządzający jej szkodę czy rozpowszechnianie intymnych zdjęć bez zgody przedstawionej na nich osoby.

Na liście znalazły się również treści nawołujące do nienawiści na tle narodowościowym, rasowym lub religijnym, propagujące ustroje totalitarne oraz materiały związane z wykorzystywaniem seksualnym dzieci.

W praktyce może to dotyczyć również sytuacji znanych z codziennego korzystania z mediów społecznościowych. Ktoś grozi drugiej osobie w komentarzach, publikuje jej intymne fotografie albo zakłada fałszywe konto, podszywając się pod nią i wyrządzając jej szkodę. Takie zachowania już dziś mogą stanowić przestępstwo. Nowe regulacje mają przede wszystkim usprawnić ograniczanie dostępu do nielegalnych materiałów.

Kto będzie decydował o blokowaniu wpisów?

To jedna z najważniejszych kwestii. Zgodnie z uchwalonymi przez Sejm rozwiązaniami nakazy blokowania określonych treści będą mogły wydawać uprawnione organy, w tym Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej i Przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, a w przewidzianych ustawą przypadkach również sądy.

Kompetencje obu urzędów nie będą jednak identyczne. Prezes UKE ma zajmować się sprawami dotyczącymi nielegalnych treści w usługach internetowych objętych jego właściwością, natomiast Przewodniczący KRRiT będzie odpowiedzialny za sprawy dotyczące platform udostępniania wideo.

Z wnioskiem o podjęcie działań będą mogły występować między innymi Policja, prokuratura, Straż Graniczna i Krajowa Administracja Skarbowa. Przepisy przewidują również możliwość występowania z wnioskami przez inne uprawnione podmioty.

Nie wszystkie sprawy będą jednak rozstrzygane w taki sam sposób. W przypadku treści dotyczących propagowania ustrojów totalitarnych, nawoływania do nienawiści czy publicznego znieważania określonych grup ze względu na ich pochodzenie lub wyznanie nakaz będzie wydawał sąd.

Przewidziano również możliwość wniesienia sprzeciwu od nakazu administracyjnego do sądu powszechnego. Ma to stanowić zabezpieczenie przed nieuzasadnionym ograniczaniem wypowiedzi.

Co istotne, decyzja urzędu nie oznacza automatycznie fizycznego usunięcia materiału z internetu. Nakaz ma zobowiązywać właściwego dostawcę usługi do podjęcia określonych działań ograniczających dostęp do nielegalnej treści.

Najszybsza reakcja w sprawach dotyczących dzieci

Szczególną ochroną mają zostać objęci najmłodsi użytkownicy internetu. W przypadku wskazanych w ustawie najpoważniejszych przestępstw seksualnych dotyczących dzieci przewidziano możliwość natychmiastowego wykonania nakazu blokowania treści.

Dotyczy to między innymi rozpowszechniania materiałów pornograficznych z udziałem małoletnich, nawiązywania kontaktów z dziećmi w celu popełnienia przestępstwa seksualnego czy publicznego propagowania zachowań pedofilskich.

Minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski przekonuje, że w takich przypadkach państwo musi mieć możliwość szybkiego reagowania.

- Nie ma czasu czekać na wielodniowe procedury, gdy w sieci pojawiają się treści namawiające do samobójstwa, przemoc czy materiały pedofilskie -  powiedział minister, cytowany w komunikacie resortu cyfryzacji.

Natychmiastowa wykonalność nie będzie jednak dotyczyć wszystkich kategorii nielegalnych materiałów. Zgodnie z uchwalonymi rozwiązaniami ten szczególny tryb ograniczono do określonych przestępstw seksualnych dotyczących małoletnich.

Czy ostry komentarz również może zniknąć?

Nowe regulacje wywołują pytania o granice wolności słowa. Szczególnie że w internecie często dochodzi do ostrych sporów, a granica między krytyką, obrażaniem i groźbami bywa w publicznych dyskusjach zatarta.

Samo wyrażenie negatywnej opinii o polityku, urzędniku, przedsiębiorcy czy innej osobie nie oznacza popełnienia przestępstwa. Nawet bardzo krytyczna wypowiedź może mieścić się w granicach wolności słowa.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy autor komentarza kieruje groźby karalne, bezprawnie wykorzystuje cudzą tożsamość albo nawołuje do nienawiści w sposób stanowiący przestępstwo.

Warto przy tym pamiętać, że platformy społecznościowe już teraz mogą usuwać wpisy na podstawie własnych regulaminów. Nowa ustawa nie oznacza więc, że dopiero teraz pojawi się możliwość usuwania komentarzy. Wprowadza natomiast dodatkową procedurę dotyczącą określonych treści nielegalnych.

Nie każdy obraźliwy czy kontrowersyjny komentarz będzie mógł zostać objęty takim nakazem. Samo niezadowolenie osoby, której dotyczy krytyczna wypowiedź, nie jest wystarczającą podstawą do zastosowania nowych przepisów.

Ochrona internautów czy zagrożenie dla wolności słowa?

To właśnie sposób podejmowania decyzji o blokowaniu treści budzi największe pytania. Z jednej strony chodzi o skuteczniejsze przeciwdziałanie przestępstwom. Z drugiej pojawia się obawa, że nadmiernie szerokie uprawnienia instytucji państwowych mogłyby prowadzić do ograniczania swobody wypowiedzi.

Wątpliwości dotyczą przede wszystkim tego, czy o blokowaniu treści powinien w pierwszej kolejności decydować organ administracyjny, czy niezależny sąd. Podczas prac parlamentarnych zwracano również uwagę na konieczność zapewnienia skutecznej kontroli takich decyzji.

Istotne znaczenie ma zatem możliwość sądowego rozpatrzenia sprzeciwu oraz precyzyjne określenie przypadków, w których można nakazać zablokowanie materiału.

Przepisy mają również wzmacniać pozycję użytkowników w sporach z platformami internetowymi. Osoby, które nie zgadzają się z usunięciem wpisu lub zablokowaniem konta, będą mogły korzystać z dodatkowych procedur dochodzenia swoich praw przed właściwymi instytucjami.

Nie oznacza to jednak, że każdy usunięty komentarz zostanie przywrócony. Znaczenie będą miały okoliczności sprawy, podstawa decyzji platformy i obowiązujące procedury.

Kiedy nowe przepisy zaczną obowiązywać?

W Polsce przygotowano dwie ustawy związane z wdrażaniem DSA. Pierwsza została podpisana przez prezydenta 25 września i ogłoszona 6 października 2026 roku. Ma wejść w życie 6 listopada. Określa przede wszystkim kompetencje instytucji odpowiedzialnych za nadzór nad przestrzeganiem unijnych przepisów.

Druga, dotycząca wydawania nakazów ograniczania dostępu do nielegalnych treści, została przyjęta przez Sejm 8 października. Poparło ją 242 posłów, 61 było przeciw, a 136 wstrzymało się od głosu.

Ustawa wymaga jeszcze zakończenia procesu legislacyjnego. W przyjętym pierwotnie przez rząd projekcie przewidziano zasadniczo trzymiesięczny okres między ogłoszeniem ustawy a jej wejściem w życie. Ostateczny termin będzie jednak zależał od brzmienia przepisów po zakończeniu prac parlamentarnych i ewentualnym podpisaniu ustawy przez prezydenta.

Do tego czasu nowe krajowe procedury blokowania treści nie mogą być stosowane na podstawie samej uchwały Sejmu. Nie zmienia to jednak faktu, że już dziś nielegalne materiały mogą być usuwane lub blokowane na podstawie obowiązujących przepisów i regulaminów platform.

Ostateczny kształt nowych rozwiązań i sposób ich stosowania będą miały znaczenie dla milionów użytkowników internetu. Także tych, którzy każdego dnia publikują wpisy, komentują lokalne wydarzenia i uczestniczą w dyskusjach w mediach społecznościowych. Kluczowe pozostaje pytanie, czy nowe mechanizmy pozwolą skuteczniej ograniczać dostęp do treści naruszających prawo, a jednocześnie zapewnią należytą ochronę swobody wypowiedzi.

::addons{"type":"alert"}

::news{"type":"see-also","item":"100242"}

::news{"type":"see-also","item":"100200"}

::news{"type":"see-also","item":"100209"}