Czy wiesz co oznacza Twój numer PESEL?

Numer PESEL nadawany jest każdemu polskiemu obywatelowi najczęściej tuż po jego urodzeniu. Zdarzają się jednak sytuacje, w których przyznawany jest nieco później i dotyczy to głównie obcokrajowców, np. gdy zyskują prawo stałego pobytu. Cyfry, które składają się na numer PESEL nie są nadawane przypadkowo. Oznacza to, że każda z nich ma jakieś znaczenie. A czy Ty wiesz, co oznaczają cyfry w Twoim numerze PESEL?

Nie tylko data urodzenia

PESEL to numer składający się z 11 cyfr, który przypisany jest do każdego obywatela. Dzięki niemu możliwa jest szybka identyfikacja osoby, do której jest przypisany. Na jakiej zasadzie jest tworzony? Większość osób zdaje sobie sprawę, że pierwsze sześć cyfr numeru PESEL oznacza ich datę urodzenia. Łatwo można to wyjaśnić na przykładzie. PESEL zaczynający się od cyfr 021090 oznacza osobę urodzoną 2 października 1990 roku. Co jednak z pozostałymi cyframi? Mamy ich przecież jeszcze 5. Czy każda z nich również coś oznacza? Oczywiście, że tak!

Pozostałe cztery cyfry (od 7 do 10) to tzw. liczba porządkowa, dzięki której możliwe jest odczytanie płci. W jaki sposób to zrobić? To proste. Jeśli ostatnia z czterech cyfr jest parzysta, to oznacza, że numer PESEL należy do kobiety. Gdy liczba ta będzie nieparzysta, to znak, że przynależy on do mężczyzny.

A co z ostatnią cyfrą numeru PESEL? Jak się okazuje jest ona bardzo istotna. Ostatnia cyfra to bowiem tzw. cyfra kontrolna pozwalająca zweryfikować, czy numer aby na pewno jest prawidłowy. Oblicza się ją według szczegółowego wzoru, więcej również na Kapitalni.org

Jak obliczyć cyfrę kontrolną?

Sposób obliczania cyfry kontrolnej, która znajduje się w numerze PESEL, może wydawać się nieco skomplikowany. W praktyce nie będzie to jednak takie trudne. Najpierw każdą z cyfr, które są zawarte w numerze PESEL, należy pomnożyć przez odpowiednią wagę: 1-3-7-9-1-3-7-9-1-3 (pierwszą cyfrę mnożymy przez 1, drugą przez 3 itd.) Kiedy znamy już wszystkie wyniki, dodajemy je do siebie. Jeśli wynik mnożenia okazał się liczbą dwucyfrową, to pod uwagę bierzemy tylko druga liczbę (np. gdy wynik to 23, dodajemy tylko liczbę 3). Znasz już wynik dodawania? Świetnie! Teraz odejmij go od liczby 10 (jeśli Twój wynik to 4 to Twoje działanie będzie wyglądać następująco: 10-4=6). Uzyskany wynik to liczba kontrolna (w przytoczonym przykładzie byłoby to 6).

Czy można zmienić numer PESEL?

Numer PESEL nadaje Minister właściwy do spraw informatyzacji i zazwyczaj odbywa się to jednorazowo, co oznacza, że numer ten pozostaje przypisany nam do końca życia. Istnieją jednak pewne odstępstwa, które to uwzględniają możliwość zmiany PESEL-u. Co się do nich zalicza? Pierwsza sytuacja dotyczy wpisania niewłaściwej daty urodzenia, a druga zmiany płci. W obu z nich PESEL można zmienić na podstawie orzeczenia sądu.

A co w przypadku, gdy zmiana numeru PESEL jest związana z powstaniem nowego aktu urodzenia? Może to mieć miejsce np. przy adopcji. Wówczas nie trzeba składać żadnego wniosku. Nowy numer PESEL powinien zostać nadany automatycznie

Materiał partnera