Gostyń przyjął program, który podzielił radnych. Co oznacza dla mieszkańców?

Tylko jeden głos przesądził o przyjęciu "Programu ochrony środowiska dla Gminy Gostyń na lata 2025-2028 z perspektywą do roku 2032”. Za dokumentem zagłosowało siedmioro radnych, sześciu było przeciw, a czterech wstrzymało się od głosu. Najwięcej emocji wzbudziły zapisy dotyczące ogrzewania budynków, termomodernizacji oraz unijnej dyrektywy EPBD. Co właściwie przyjęła Rada Miejska i co z tego wynika dla mieszkańców?

Uchwała została podjęta 1 października. Sam dokument jest bardzo obszerny, bo liczy ponad sto stron i obejmuje nie tylko kwestie jakości powietrza czy ogrzewania, ale również gospodarkę wodną i ściekową, odpady, hałas, ochronę przyrody, tereny zielone, retencję oraz edukację ekologiczną. 

Co właściwie uchwalili radni? To ważne rozróżnienie: Program ochrony środowiska nie jest aktem prawa miejscowego. Sam dokument określa go jako dokument kierunkowy, wyznaczający cele i zadania polityki środowiskowej gminy na kolejne lata. Nie oznacza więc, że poprzez to jedno głosowanie mieszkańcom Gostynia wprowadzono nowe kary, zakazano gazu czy nakazano wszystkim remontowanie domów.  Program wskazuje natomiast, w jakim kierunku mają zmierzać działania samorządu. Wśród głównych celów są poprawa jakości powietrza, ograniczanie emisji z ogrzewania i transportu, zwiększanie udziału odnawialnych źródeł energii, ochrona wód, rozwój kanalizacji, ograniczanie odpadów, ochrona przyrody i zwiększanie terenów zielonych.

W praktycznym harmonogramie zapisano m.in. promowanie likwidacji niskiej emisji, OZE i budownictwa energooszczędnego, działania edukacyjne oraz modernizację systemów grzewczych. Przy tym ostatnim punkcie dokument precyzuje, że chodzi o instalacje w budynkach samorządowych oraz te objęte gminnymi dotacjami. Są też znacznie mniej kontrowersyjne działania, takie jak zachęcanie mieszkańców do zbierania deszczówki, modernizacja ujęć wody, rozbudowa wodociągów i kanalizacji, kontrola szamb i przydomowych oczyszczalni czy ochrona terenów zielonych.

Gaz wywołał największe emocje

Podczas sesji krytycznie do dokumentu odniósł się radny Roman Glura.

- Przeczytałem ten program. No niestety wpisuje się on bardzo mocno w tę ideologię klimatyzmu i z wieloma sprawami się nie zgadzam - mówił radny Roman Glura.

Glura wskazywał m.in. na przyszłość ogrzewania gazowego, kominków oraz obowiązki związane z poprawą efektywności energetycznej budynków.

- Jestem przeciwny, żeby do 2040 roku zlikwidować wszystkie kotły gazowe, a wcześniej oczywiście węglowe. Też uważam, że nie powinno się zabraniać palić w kominkach drewnem - przekonywał.

Jego zdaniem dla wielu właścicieli nieruchomości, a także chociażby spółdzielni mieszkaniowej, odejście od obecnych systemów grzewczych może oznaczać poważne wyzwanie finansowe i techniczne.

W Gostyniu gaz jest dziś bardzo popularny

Dyskusja nie była oderwana od lokalnych realiów. Według danych zawartych w programie na terenie gminy zgłoszonych jest 6094 kotłów gazowych, co stanowi 47 proc. wszystkich wykazanych źródeł ciepła. Kotły i piece na paliwa stałe odpowiadają za 26 proc., ogrzewanie elektryczne za 11 proc., a pompy ciepła za zaledwie 2 proc. W wykazie znajduje się także 852 kominków. Z sieci gazowej korzysta ponad 21 tys. mieszkańców gminy, czyli 76,1 proc. ludności. To pokazuje, dlaczego temat przyszłości gazu może być dla mieszkańców szczególnie istotny.

Co rzeczywiście zapisano o 2030 i 2040 roku?

W samym programie znalazło się odniesienie do unijnej dyrektywy dotyczącej charakterystyki energetycznej budynków - EPBD. Dokument wskazuje, że od 2030 roku wszystkie nowe budynki mają spełniać standard budynków bezemisyjnych, a dla nowych budynków publicznych termin ten przypada na 2028 rok.  To odpowiada treści unijnej dyrektywy. Od 1 stycznia 2030 r. nowe budynki mają być bezemisyjne, czyli m.in. nie powodować na miejscu emisji CO2 pochodzącej ze spalania paliw kopalnych. W programie Gostynia napisano również, że unijna strategia zakłada odejście od kotłów na paliwa kopalne, w tym gaz, do 2040 roku. Na poziomie przepisów UE sprawa jest jednak bardziej złożona niż proste stwierdzenie, że w 2040 roku każde istniejące urządzenie gazowe zostanie automatycznie zakazane. Dyrektywa nakazuje państwom przygotowywanie krajowych polityk i działań zmierzających do całkowitego wycofania kotłów wykorzystujących paliwa kopalne do 2040 roku, a w odniesieniu do istniejących budynków mówi o dążeniu do zastępowania samodzielnych kotłów zgodnie z krajowymi planami.

Innymi słowy. Rada Miejska w Gostyniu nie podjęła uchwały nakazującej mieszkańcom demontaż kotłów gazowych do 2040 roku. Przyjęła dokument, który opisuje i uwzględnia kierunki wynikające z regulacji unijnych i krajowych.

A co z kominkami?

Program przywołuje obowiązującą w Wielkopolsce uchwałę antysmogową. Zapisano w nim, że ograniczenia obejmują również miejscowe ogrzewacze pomieszczeń, takie jak piece, kominki czy kozy. Wskazano także zakaz używania kominków podczas tzw. dni smogowych, gdy poziom zanieczyszczeń jest wysoki. To jednak również nie jest nowy zakaz ustanowiony 1 października przez gostyńskich radnych. Program opisuje regulacje wynikające z wcześniej przyjętej uchwały antysmogowej województwa. 

"Nie mogliśmy tego opisać inaczej”

Do wątpliwości Romana Glury odniosła się Mariola Ossentowska, kierownik Referatu Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego w Gostyniu. Jak wyjaśniała, dokument gminny nie powstaje w oderwaniu od przepisów i programów obowiązujących na wyższych szczeblach.

- Polityka klimatyczna Unii Europejskiej jest bardzo ostra i ten dokument, który państwu został przedłożony, jest konsekwencją dokumentów strategicznych i na poziomie krajowym, i na poziomie regionalnym - mówiła kierownik Mariola Ossentowska.

Podkreślała również, że samorząd zdaje sobie sprawę, iż realizacja części wymagań może być dla mieszkańców trudna.

- Mamy tego świadomość, że one są bardzo trudne do osiągnięcia w życiu codziennym, żeby mieszkańców zmusić do pełnej termomodernizacji, żeby mieszkańców zmusić do wymiany źródeł - mówiła Mariola Ossentowska, kierownik Referatu Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego w Gostyniu.

Jak zaznaczyła, gmina musi dostosowywać swój dokument m.in.do programu ochrony powietrza dla strefy wielkopolskiej oraz innych nadrzędnych dokumentów. Takie powiązanie jest wyraźnie opisane również w uchwale. Program wymienia jako dokumenty nadrzędne między innymi Politykę Energetyczną Polski do 2040 roku, Krajowy Program Ochrony Powietrza, wojewódzki program ochrony środowiska i program ochrony powietrza dla strefy wielkopolskiej. 

Głosowanie było bardzo wyrównane

Ostatecznie uchwała przeszła 7 głosami "za” przy 6 głosach „przeciw” i 4 wstrzymujących się. Czterech radnych było nieobecnych. Za przyjęciem programu głosowali: Barbara Cwojdzińska, Paweł Koncewicz, Marta Kulak-Stawińska, Wiesława Masztalerz, Elżbieta Muszyńska, Andrzej Rogala i Bartłomiej Smorowiński. Przeciw byli: Natalia Busz, Roman Glura, Mikołaj Jackowiak, Mateusz Matysiak, Karol Stefaniak i Krzysztof Stróżyński. Od głosu wstrzymali się: Krystyna Hejnowicz, Marcin Maciejewski, Krzysztof Mazurek i Paweł Stachowiak. Nieobecni byli: Tomasz Bartkowiak, Andrzej Dorsz, Anna Ogrodnik i Barbara Wujczak.

Co to oznacza dla przeciętnego mieszkańca?

Najkrócej, przyjęcie programu nie oznacza, że od następnego dnia właściciel domu musi wymienić kocioł, ocieplić budynek albo zlikwidować kominek. Program ma charakter strategiczny i kierunkowy. Określa jednak politykę, którą gmina zamierza prowadzić i pokazuje zmiany wynikające z przepisów wyższego szczebla, które w kolejnych latach mogą mieć coraz większy wpływ na sposób ogrzewania i modernizowania budynków. To właśnie ten drugi aspekt stał się osią sporu w Radzie Miejskiej. Jedni radni zaakceptowali dokument jako wynik obowiązujących regulacji i narzędzie prowadzenia polityki środowiskowej. Inni uznali, że zbyt mocno utożsamia lokalny samorząd z kierunkiem europejskiej polityki klimatycznej.

Uchwała dostępna jest -TUTAJ-

::addons{"type":"alert"}

::news{"type":"see-also","item":"99714"}

::news{"type":"see-also","item":"99765"}

::news{"type":"see-also","item":"99840"}