Jak zaplanować magazyn od podstaw - rola systemów regałowych

Przy projektowaniu magazynu łatwo zacząć od liczenia metrów kwadratowych i miejsc paletowych. To jednak tylko część układanki. O tym, czy magazyn będzie działał sprawnie na co dzień, w dużej mierze decydują układ przestrzeni, sposób przepływu towarów oraz dopasowanie wyposażenia do rodzaju wykonywanych operacji. Dlatego systemy magazynowe warto uwzględnić już na początku projektowania, a nie dopiero wtedy, gdy gotowa jest hala. To od ich rozmieszczenia zależą między innymi szerokość alejek, trasy wózków, dostęp do poszczególnych grup towarowych czy możliwości późniejszej rozbudowy. Dobrze zaplanowany magazyn powinien wynikać z procesów firmy, a nie zmuszać firmę do dopasowywania procesów do przypadkowo urządzonej przestrzeni.

Najpierw towar i procesy, dopiero później regały

Punktem wyjścia powinno być określenie, co właściwie będzie składowane w magazynie. Innych rozwiązań wymaga kilkaset indeksów drobnicowych, innych towary paletowe, a jeszcze innych długie profile, rury czy płyty.

Trzeba wziąć pod uwagę nie tylko wymiary i wagę produktów. Ważne są również rodzaj opakowania, wielkość jednostki logistycznej oraz sposób pobierania towaru - całymi paletami, kartonami czy pojedynczymi sztukami. Duże znaczenie ma także rotacja poszczególnych indeksów. Towary wydawane kilkadziesiąt razy dziennie powinny znaleźć się w zupełnie innych lokalizacjach niż zapas, po który pracownik sięga raz na kilka tygodni.

Do tego dochodzą warunki przechowywania. W niektórych obiektach istotna będzie kontrolowana temperatura lub wilgotność, w innych odporność wyposażenia na korozję albo kontakt z określonymi substancjami.

Właśnie dlatego dwie hale o identycznym metrażu mogą potrzebować całkowicie innego wyposażenia. Sama powierzchnia niewiele mówi o tym, jak magazyn powinien zostać urządzony.

Strefowanie magazynu powinno wynikać z przepływu towaru

Dobry układ magazynu pozwala przeprowadzić towar możliwie prostą drogą: od przyjęcia, przez składowanie lub kompletację, aż do wydania.

W praktyce oznacza to wydzielenie stref przyjęcia, składowania, kompletacji, pakowania i wysyłki oraz takie ich rozmieszczenie, aby operatorzy nie wykonywali niepotrzebnych przejazdów. Szczególnie ważne jest ograniczenie miejsc, w których krzyżują się strumienie dostaw i wysyłek.

Towary o największej rotacji warto umieszczać możliwie blisko miejsc kompletacji i wydań. Prosta zmiana lokalizacji popularnych indeksów potrafi ograniczyć liczbę kilometrów pokonywanych każdego dnia przez pracowników i wózki.

Nie należy przy tym wykorzystywać każdego wolnego metra na regały. Odpowiednio duże bufory przy dokach, miejsce na odkładanie palet czy przestrzeń do przygotowania wysyłek są równie potrzebne jak same lokalizacje składowania. Magazyn wypełniony regałami niemal do granic możliwości może wyglądać dobrze w zestawieniu pojemności, a jednocześnie być niewygodny i mało wydajny w codziennej pracy.

Jak dobrać system regałowy do rodzaju towaru?

Nie istnieje jeden rodzaj regału, który będzie optymalny dla całego magazynu. Poszczególne systemy regałów magazynowych odpowiadają na różne potrzeby.

• Regały paletowe sprawdzają się tam, gdzie towary przechowywane są na paletach i potrzebny jest bezpośredni dostęp do każdej jednostki.
• Regały półkowe są dobrym rozwiązaniem dla drobnicy oraz kompletacji ręcznej, szczególnie przy dużej liczbie niewielkich indeksów.
• Regały wspornikowe stosuje się przede wszystkim do długich elementów, takich jak rury, profile, belki czy płyty.
• Regały wjezdne pozwalają uzyskać dużą gęstość składowania i dobrze sprawdzają się przy większych partiach jednorodnego towaru.
• Regały przesuwne pomagają lepiej wykorzystać powierzchnię tam, gdzie ograniczenie liczby stałych alejek ma większe znaczenie niż ciągły dostęp do wszystkich lokalizacji.

W rzeczywistych magazynach bardzo często stosuje się kilka rozwiązań jednocześnie. Towar pełnopaletowy może być składowany na regałach paletowych, drobnica w strefie półkowej, a produkty wielkogabarytowe na regałach wspornikowych.

Taki układ zwykle sprawdza się lepiej niż próba podporządkowania całego obiektu jednemu systemowi.

Budynek także narzuca swoje ograniczenia

Nawet najlepiej dobrana koncepcja musi zostać zestawiona z możliwościami konkretnej hali.

Znaczenie ma rozstaw słupów konstrukcyjnych, wysokość użytkowa magazynu, instalacje znajdujące się pod dachem, rozmieszczenie bram, dróg ewakuacyjnych czy systemów przeciwpożarowych. Istotna jest również nośność posadzki, ponieważ obciążenia generowane przez wysokie konstrukcje regałowe mogą być bardzo duże i skupione na niewielkiej powierzchni.

Kolejnym elementem jest sposób obsługi regałów. Innej szerokości korytarza potrzebuje standardowy wózek czołowy, innej reach truck, a jeszcze innych warunków wymagają rozwiązania przeznaczone do bardzo wąskich alejek.

Nie warto więc projektować regałów i transportu wewnętrznego osobno. Oba elementy muszą działać jako jeden system. W przeciwnym razie można otrzymać poprawną technicznie konstrukcję, która w praktyce utrudnia manewrowanie i spowalnia pracę.

Gdzie w tym wszystkim miejsce na automatyzację?

Przenośniki, systemy transportowe czy inne rozwiązania automatyczne nie muszą oznaczać od razu w pełni zautomatyzowanego magazynu. Często wystarczy zastosować je w miejscach, w których codziennie wykonywane są te same, powtarzalne operacje transportowe.

Przenośniki rolkowe lub taśmowe mogą na przykład połączyć strefę kompletacji z pakowaniem i wysyłką. Dzięki temu operator nie musi ręcznie przewozić każdego kartonu między kolejnymi stanowiskami.

Warto jednak przewidzieć taką możliwość już podczas projektowania magazynu. Trasy przenośników zajmują miejsce, mogą przecinać ciągi komunikacyjne i wpływają na rozmieszczenie regałów. Nawet jeśli automatyzacja ma zostać wdrożona dopiero za kilka lat, pozostawienie odpowiedniej przestrzeni znacznie ułatwi późniejszą modernizację.

Błędy, które najczęściej wychodzą dopiero po uruchomieniu magazynu

Jednym z częstszych problemów jest projektowanie magazynu przede wszystkim pod maksymalną liczbę miejsc składowania. Na rysunku wąskie alejki i gęsto ustawione regały wyglądają atrakcyjnie. W codziennej pracy mogą jednak prowadzić do kolejek wózków, trudniejszego manewrowania i wolniejszej kompletacji.

Drugim błędem jest projektowanie wyłącznie pod obecny stan firmy. Liczba indeksów rośnie, zmieniają się opakowania, pojawiają się nowe kanały sprzedaży, a udział kompletacji sztukowej może po kilku latach być znacznie większy niż w dniu uruchomienia magazynu.

Problematyczne bywa też wyposażenie, którego konfigurację trudno zmienić. Jeżeli każda zmiana wysokości składowanego towaru wymaga przebudowy dużej części konstrukcji, magazyn szybko traci elastyczność.

Z tego powodu dobór systemu warto konsultować z producentem już na etapie planowania hali. Dostawcy posiadający własne zaplecze projektowe, tacy jak meta-online.pl, mogą uwzględnić nie tylko wymagane wymiary regałów, ale również warunki techniczne obiektu, rodzaj składowanego towaru i sposób jego obsługi. To znacznie szersze podejście niż dobór gotowych modułów wyłącznie na podstawie tabeli wymiarów.

Jak zaplanować magazyn, który nie zestarzeje się po kilku latach?

Dobry magazyn nie musi mieć największej możliwej liczby miejsc paletowych. Powinien przede wszystkim pozwalać sprawnie przyjmować, składować, kompletować i wydawać towary.

Systemy magazynowe są jednym z najważniejszych elementów tego układu, ale ich dobór powinien być konsekwencją wcześniejszych decyzji: analizy asortymentu, rotacji, sposobu kompletacji, dostępnego sprzętu i ograniczeń samego budynku.

Warto również zostawić miejsce na zmiany. Dodatkowa strefa kompletacji, możliwość przestawienia poziomów regałowych czy przestrzeń przygotowana pod przyszłą automatyzację mogą po kilku latach okazać się cenniejsze niż kilkadziesiąt dodatkowych lokalizacji paletowych uzyskanych w dniu uruchomienia.

Magazyn dobrze zaprojektowany od początku nie tylko mieści towar. Pozwala firmie zmieniać sposób pracy bez konieczności przebudowy całego obiektu przy każdym kolejnym etapie rozwoju.